piątek, 25 października 2019

039 040 Scenariusz lekcji: Pieśń nad pieśniami poematem miłosnym

Arcydzieło biblijnej liryki, niektórzy powiadają, że Księga najświętsza ze świętych  - Pieśń nad pieśniami. Proponuję lekcję z muzyką, tekstem biblijnym, tekstem popularnonaukowym i chmurą wyrazów. Zapraszam.


Temat: Pieśń nad pieśniami poematem miłosnym



Główne zagadnienia lekcji:

Na lekcji uczniowie odczytują fragment Pieśni nad pieśniami i interpretują go jako poemat miłosny o charakterze symbolicznym.

Cele lekcji:

Uczeń:
·         czyta głośno, z właściwą intonacją fragmenty Pieśni nad pieśniami
·         swoimi słowami przedstawia ich temat, charakteryzuje uczestników dialogu
·         w czytanych fragmentach wskazuje cechy pieśni miłosnej
·         odczytuje religijny sens miłosnego dialogu
·         wskazuje charakterystyczne obrazy i symbole, odczytuje ich symboliczny sens (korzysta ze słowników i leksykonów)
·         określa, jaki obraz miłości wyłania się z Biblii 
·         interpretuje Pieśń nad pieśniami jako poemat miłosny o charakterze symbolicznym
·         określa uczucia wyrażane przez kochanków, przywołując wyrażające je środki stylistyczne
·         wyjaśnia, dlaczego Pieśń nad pieśniami znalazła się wśród tekstów religijnych
·         czyta ze zrozumieniem tekst popularnonaukowy

Uwagi dotyczące realizacji:

Lekcja trwa 90 min. Wstępem do rozmowy o biblijnym poemacie miłosnym jest piosenka Ireny Santor Odrobinę szczęścia w miłości i pogadanka o młodzieńczym rozumieniu miłości. Dzięki temu młodzieży łatwiej będzie analizować tekst biblijny. W celu rozszerzenia kontekstów interpretacyjnych nauczyciel proponuje analizę fragmentu książki Zenona Ziółkowskiego Najtrudniejsze stronice Biblii. W ramach podsumowania uczniowie budują chmurę wyrazów.        

Środki dydaktyczne:

Krzysztof Mrowcewicz, Przeszłość i dziś, s. 107 - 109
Pismo święte Starego i Nowego Testamentu
Władysław Kopaliński, Słownik symboli
Piosenka Ireny Santor Odrobinę szczęścia w miłości https://www.youtube.com/watch?v=QHYf4666Yxc
Fragment e-podręcznika z tekstem Z. Ziółkowskiego i zadaniami https://epodreczniki.pl/a/o-milosci-w-starym-testamencie-piesn-nad-piesniami/DK0OJBHc3

Pojęcia i terminy:

Pieśń nad pieśniami, poemat miłosny o charakterze symbolicznym, pieśń miłosna

Przebieg lekcji:
1.       Lekcję zaczyna wysłuchanie piosenki Ireny Santor Odrobinę szczęścia w miłości i pogadanka heurystyczna o marzeniach dojrzewającej młodzieży i jej wyobrażeniach na temat miłości, ideału partnera/partnerki.
2.       Następnie nauczyciel pyta, czy tego typu tematyka może zaistnieć w Piśmie Świętym. Informuje, że na lekcji poznają fragment Pieśni nad pieśniami, czyli biblijnego poematu miłosnego. W tym momencie podaje temat lekcji.
3.       Chwila dla ortografii. Nauczyciel zwraca uwagę, że tytuł tej biblijnej księgi został napisany inaczej niż wcześniej omawianych ksiąg i niezgodnie z zasadą, że wszystkie znaczące człony tytułów ksiąg biblijnych pisze się tradycyjnie wielką literą. Podaje wyjaśnienie tej kwestii sformułowane przez profesora Jerzego Bralczyka:
Zgodnie z zasadami polskiej ortografii, w tytułach książek, a także w tytułach ich rozdziałów, tylko pierwszy wyraz pisany jest wielką literą. Są jednak - tradycją motywowane - odstępstwa. Właśnie w tytułach Pismo ŚwięteNowy Testament drugi wyraz jest tak właśnie pisany. Znaczna część ksiąg Biblii to nazwy zawierające imię, naturalnie pisane wielką literą. W pisowni tytułów innych ksiąg tradycyjnie też używamy wielkich liter (Księga Powtórzonego PrawaKsięga Liczb). Wyjątkiem od tych wyjątków jest Pieśń nad pieśniami, może ze względu na bardziej poetycki niż sakralny charakter i na częste funkcjonowanie poza Pismem Świętym. Ale nie czynimy błędu, jeśli nazwę i tej księgi zapiszemy jako Pieśń nad Pieśniami.
4.       Uczniowie czytają fragment Pieśni nad pieśniami zamieszczony w podręczniku i na jego podstawie gromadzą informacje o wyglądzie Oblubieńca i Oblubienicy oraz o charakterze łączącego ich uczucia. Zwracają uwagę, że opisy mają charakter poetycki, posługują się porównaniami i metaforami. Uczniowie wypisują ich przykłady. Zauważają, że młodzi postrzegają się jako osoby piękne, są sobą wzajemnie zafascynowani.
5.       Nauczyciel kieruję uwagę młodzieży na słowa Oblubieńca: Zaklinam was, córki jerozolimskie, na gazele, na łanie polne, nie budźcie ze snu, nie rozbudzajcie miłości, póki sama nie zechce.  Prosi o ich interpretację.  Młodzież wyszukuje innych fragmentów, które wskazują na relacje między kochankami. Zwraca uwagę na słowa Oblubienicy: Miły mój jest mój, a ja jestem jego i wyjaśnia ich sens.
6.       Przy pomocy Słowników symboli Kopalińskiego lub leksykonów internetowych uczniowie ustalają znaczenie symboliczne wyrazów jeleń i synogarlica (gołąb). Na tej podstawie próbują odczytać znaczenie metaforyczne pieśni.
                   Jeleń - To rącze i szlachetne zwierzę o wspaniałym porożu uchodzi za króla europejskich lasów. Opatrzność wyposażyła go w broń – poroże. Przy jego użyciu jeleń stacza liczne walki ze swymi rywalami. W walkach tych starożytność widziała obraz walki między światłością a ciemnością, między potęgami dobra i zła, a w rogach – obraz promieni świetlnych. Przez to jeleń stał się symbolem światłości. Prorok Habakuk w modlitwie uwielbienia używa wyrażenia „róg” w znaczeniu „promienie”. Jeleń był wyobrażeniem zwycięzcy, wybawiciela, obrońcy, przywódcy i przewodnika zmarłych. Świadczą o tym znaleziska jelenich poroży na starogermańskich cmentarzyskach. Ludy te uważały rogi za siedlisko siły przeciwdziałającej śmierci i nocy. Daniel z racji swej cętkowanej sierści był symbolem gwiaździstego nieba. Dlatego też niekiedy zwycięstwo światła nad nocą i potęgami ciemności przedstawia się jako pożeranie daniela lub młodej sarny przez lwa lub gryfa – symbole światła. Biały jeleń z promieniującym krzyżem wśród poroża jest symbolem wezwania łaski Bożej. Wiele miejsc z Pisma Świętego mówiących o jeleniu lub łani, nawet jeżeli opisują naturalne zjawiska, Ojcowie Kościoła odnoszą do Chrystusa lub wyznawców. Święty Augustyn mówi o jeleniu jako symbolu poszukiwania Boga i wzajemnej pomocy. Jelenie, płynąc w stadzie, tworzą łańcuch, w czym Ojcowie Kościoła upatrywali symbol chrześcijańskiej gotowości niesienia sobie nawzajem pomocy. Natomiast jelenie pijące u źródła są symbolem chrztu oraz wyrazem tęsknoty za źródłem życia obecnego w świętej Eucharystii.
                  Synogarlica (gołąb) -Jedną z najpiękniejszych przypowieści, w jakich występuje synogarlica, jest biblijna przypowieść o Noem: „I odczekał (Noe) kolejnych siedem dni; i znów wysłał z arki synogarlicę; ta powróciła do niego wieczorem, niosąc w dziobku gałązkę oliwną; Noe wiedział więc, że wody ustępują z powierzchni ziemi. I odczekał znowu siedem dni i wysłał synogarlicę, która nigdy do niego nie powróciła" (Księga Rodzaju 8.10-12). Współcześnie gołąbka z gałązką oliwną w dziobie jest jednoznacznym emblematem pokoju, w Starym i Nowym Testamencie symbolizowała również duszę i miłość, czystą i prostą, Ducha Świętego bądź Ducha Bożego, natomiast w greckiej mitologii - Afrodytę - Wenus, boginię miłości. Uosabiała duszę wieczną, nieśmiertelną. . 


7.       Nauczyciel zachęca do przeczytania fragmentu książki Najtrudniejsze stronice Biblii Zenona Ziółkowskiego i do wykonania dwóch ćwiczeń z obudowy tego tekstu.
8.       W ramach podsumowania młodzież wybiera słowa kluczowe dotyczące Pieśni nad pieśniami i buduje z nich chmurę wyrazów.


1 komentarz:

  1. Bardzo ciekawa lekcja. zachęcam do napisania publikacji z ciekawymi scenariuszami. Maria

    OdpowiedzUsuń

Wypowiedź ustna - "Skąpiec"

Szanowni, tym razem coś na specjalną prośbę. Obiecałam, więc zrobiłam. Spójrzcie, może się Wam przyda.